با وارد کردن ایمیل خود محتوای این صفحه به ایمیل شما فرستاده می شود
محتوای این صفحه به ایمیل شما ارسال گردید.
ارسال
انصراف
پارامترهای التهابی در سگ و گربه
دکتر امیررضا عامری نایینی 
متخصص بیماری های داخلی دام های کوچک 
 
در گذشته دامپزشکان برای تشخیص التهاب بیشتر به CBC، تعداد گلبول‌های سفید و تب تکیه می‌کردند. اما امروزه مشخص شده است که این پارامترها همیشه حساسیت کافی ندارند و ممکن است حیوان دچار التهاب شدید باشد، در حالی که شمارش گلبول‌های سفید هنوز طبیعی باشد. به همین دلیل، در سال‌های اخیر توجه ویژه‌ای به Acute Phase Proteins (APPs) یا پروتئین‌های فاز حاد شده است؛ پروتئین‌هایی که توسط کبد و در پاسخ به التهاب، عفونت، تروما، جراحی، بیماری‌های ایمنی و حتی برخی سرطان‌ها تولید می‌شوند. این پروتئین‌ها معمولاً تنها چند ساعت پس از شروع التهاب افزایش می‌یابند و در بسیاری از موارد بسیار زودتر از تغییرات CBC، پزشک را از وجود التهاب آگاه می‌کنند.

پروتئین‌های فاز حاد کدام‌اند؟
مهم‌ترین پروتئین‌های فاز حاد در دامپزشکی عبارت‌اند از:
  • C-Reactive Protein (CRP)
  • Serum Amyloid A (SAA)
  • Alpha-1 Acid Glycoprotein (AGP)
  • Haptoglobin
  • Fibrinogen
  • Ferritin
اگرچه همه این شاخص‌ها ارزشمند هستند، اما در عمل بیشترین کاربرد بالینی مربوط به CRP در سگ و SAA در گربه است.

CRP؛ مهم‌ترین پارامتر التهابی در سگ
در سگ، CRP مهم‌ترین پروتئین فاز حاد محسوب می‌شود.
در یک سگ سالم، غلظت CRP بسیار پایین است، اما تنها طی ۴ تا ۶ ساعت پس از شروع التهاب شروع به افزایش می‌کند و معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت به اوج می‌رسد. پس از کنترل بیماری نیز به سرعت کاهش پیدا می‌کند؛ بنابراین علاوه بر تشخیص التهاب، شاخص بسیار مناسبی برای پایش پاسخ به درمان نیز به شمار می‌رود.
افزایش CRP در بیماری‌های مختلف دیده می‌شود، از جمله:
  • عفونت‌های باکتریایی
  • ورم لوزالمعده
  • پیومتر
  • بیماری‌های ایمنی
  • عفونت خون
  • ضربه
  • جراحی
  • برخی سرطان‌ها
البته باید توجه داشت که CRP محل التهاب را مشخص نمی‌کند؛ تنها نشان می‌دهد که در بدن یک فرآیند التهابی فعال وجود دارد. بنابراین همیشه باید در کنار معاینه بالینی، CBC، تصویربرداری و سایر آزمایش‌ها تفسیر شود.

چرا CRP در گربه اهمیت زیادی ندارد؟
 
یکی از اشتباهات رایج، درخواست آزمایش CRP برای گربه‌هاست.
برخلاف سگ، CRP در گربه یک پروتئین فاز حاد اصلی نیست و معمولاً افزایش آن بسیار خفیف است؛ در بسیاری از بیماری‌های التهابی شدید نیز ممکن است مقدار آن طبیعی باقی بماند. به همین دلیل، یک CRP طبیعی در گربه به هیچ عنوان التهاب را رد نمی‌کند. 
به بیان ساده:
  • در سگ: CRP شاخص بسیار ارزشمندی است.
  • در گربه: CRP ارزش تشخیصی محدودی دارد و نباید به آن تکیه کرد.
SAA؛ بهترین مارکر التهاب در گربه
 
در گربه‌ها، مهم‌ترین پروتئین فاز حاد Serum Amyloid A (SAA) است.
SAA پس از شروع التهاب به سرعت افزایش می‌یابد و در بسیاری از بیماری‌ها حتی بیش از هزار برابر مقدار طبیعی افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل، امروزه در بسیاری از مراکز دامپزشکی جهان، SAA به عنوان بهترین آزمایش برای تشخیص و پایش التهاب در گربه‌ها شناخته می‌شود. 
SAA در بیماری‌های مختلف افزایش می‌یابد، از جمله:
  • FIP
  • ورم لوزالمعده
  • عفونت‌های باکتریایی
  • عفونت‌های ویروسی همراه با التهاب شدید
  • عفونت خون
  • ضربه
  • جراحی
  • بیماری‌های ایمنی
همچنین کاهش تدریجی SAA معمولاً نشان‌دهنده پاسخ مناسب به درمان است.

آیا SAA فقط برای FIP کاربرد دارد؟

خیر.
گاهی تصور می‌شود که SAA فقط برای تشخیص FIP استفاده می‌شود، در حالی که این تصور صحیح نیست.
در واقع SAA یک شاخص غیر اختصاصی التهاب است؛ یعنی در هر بیماری التهابی ممکن است افزایش پیدا کند. بنابراین افزایش SAA به تنهایی به معنای FIP نیست، بلکه تنها وجود یک التهاب فعال را نشان می‌دهد. البته در گربه‌های مشکوک به FIP، اندازه‌گیری SAA همراه با AGP، CBC، نسبت آلبومین به گلوبولین (A/G) و سایر یافته‌های بالینی می‌تواند اطلاعات بسیار ارزشمندی در اختیار دامپزشک قرار دهد. 

مزیت SAA نسبت به CBC
 
در بسیاری از موارد، SAA زودتر از CBC تغییر می‌کند.
ممکن است گربه‌ای دچار التهاب فعال باشد، اما هنوز تعداد گلبول‌های سفید طبیعی باشد. در چنین شرایطی، SAA افزایش قابل توجهی نشان می‌دهد و به تشخیص زودهنگام بیماری کمک می‌کند. همچنین پس از شروع درمان، کاهش SAA معمولاً سریع‌تر از طبیعی شدن CBC اتفاق می‌افتد و می‌تواند معیار مناسبی برای ارزیابی روند بهبود بیمار باشد. 

وضعیت SAA در ایران
 
متأسفانه در حال حاضر اندازه‌گیری SAA هنوز به طور گسترده در آزمایشگاه‌های دامپزشکی ایران در دسترس نیست و بسیاری از دامپزشکان ناچارند برای ارزیابی التهاب در گربه‌ها از ترکیبی از موارد زیر استفاده کنند:
  • CBC
  • تب
  • نسبت A/G
  • پروتئین تام و گلوبولین
  • یافته‌های سونوگرافی و رادیولوژی
  • و سایر آزمایش‌های اختصاصی بر اساس بیماری مورد نظر
با گسترش تجهیزات آزمایشگاهی دامپزشکی، انتظار می‌رود SAA نیز در آینده نزدیک مانند بسیاری از کشورهای پیشرفته، به یکی از آزمایش‌های روتین در گربه‌ها تبدیل شود.
 
در سال‌های اخیر، پروتئین‌های فاز حاد جایگاه ویژه‌ای در تشخیص و پایش بیماری‌های التهابی در دامپزشکی پیدا کرده‌اند. در سگ‌ها، CRP بهترین و پرکاربردترین شاخص التهاب است و به سرعت با شروع و پایان التهاب تغییر می‌کند. اما در گربه‌ها CRP ارزش تشخیصی محدودی دارد و امروزه SAA به عنوان دقیق‌ترین و حساس‌ترین مارکر التهاب شناخته می‌شود. اگرچه این آزمایش هنوز به صورت روتین در ایران در دسترس نیست، آشنایی دامپزشکان با کاربرد آن می‌تواند به تفسیر بهتر مقالات جدید و استفاده از این شاخص در آینده کمک کند.
زمان انتشار: دوشنبه 29 تير 1405 (19 ساعت قبل)
تعداد بازدید: ۱۰
لطفا سوالات خود را در این قسمت مطرح نفرمایید و به قسمت سوال از دامپزشک وب سایت مراجعه نمایید
*
ثبت نظر
درحال حاضر نظری برای خواندنی های دامپزشکی ثبت نشده است.