بهترین زمان برای عقیم کردن سگ؛ بررسی مزایا و معایب عقیم‌سازی زودهنگام

 

عقیم‌سازی (Sterilization) یکی از رایج‌ترین جراحی‌های دامپزشکی در سگ‌ها است که سال‌ها به‌عنوان یک روش استاندارد برای کنترل جمعیت حیوانات و پیشگیری از برخی بیماری‌ها انجام می‌شد. در بسیاری از کشورها، این جراحی معمولاً در سنین پایین، حدود ۴ تا ۶ ماهگی و پس از تکمیل واکسیناسیون اولیه توصیه می‌شد.

 

در این سن، انجام جراحی معمولاً ساده‌تر است؛ چون سگ‌ها جثه کوچک‌تری دارند، چربی شکمی کمتر است و دوره بهبودی نیز کوتاه‌تر می‌باشد. اما در سال‌های اخیر، پژوهش‌های جدید نشان داده‌اند که این رویکرد همیشه برای همه سگ‌ها مناسب نیست و ممکن است در برخی نژادها و شرایط خاص، پیامدهای قابل توجهی داشته باشد.

 

به همین دلیل، دیدگاه دامپزشکی مدرن به سمت «تصمیم‌گیری فردی» حرکت کرده است؛ یعنی زمان عقیم‌سازی باید بر اساس ویژگی‌های هر سگ تعیین شود، نه یک نسخه ثابت برای همه.

 

مزایای عقیم‌سازی در سگ‌ها

 

عقیم‌سازی همچنان یکی از روش‌های مؤثر در پیشگیری از بسیاری از بیماری‌های مهم محسوب می‌شود. در سگ‌های ماده، حذف تخمدان‌ها می‌تواند به‌طور کامل از بروز بیماری‌هایی مانند:

جلوگیری کند.

 

در سگ‌های نر نیز عقیم‌سازی می‌تواند در کاهش یا پیشگیری از برخی مشکلات مؤثر باشد، از جمله:

علاوه بر این، در برخی موارد، عقیم‌سازی می‌تواند به کنترل رفتارهایی مانند فرار برای جفت‌گیری، درگیری با سایر سگ‌ها یا رفتارهای وابسته به هورمون کمک کند، هرچند این اثر در همه سگ‌ها یکسان نیست.

 

همچنین شواهدی وجود دارد که در برخی نژادها، عقیم‌سازی زودهنگام می‌تواند خطر تومورهای پستانی را کاهش دهد، اما میزان این اثر بسته به نژاد و سن عقیم‌سازی متفاوت است.

 

آیا عقیم‌سازی زودهنگام همیشه انتخاب خوبی است؟

معایب عقیم سازی :

با وجود مزایای مهم، تحقیقات جدید نشان داده‌اند که عقیم‌سازی در سنین پایین، به‌خصوص قبل از رسیدن سگ به بلوغ اسکلتی، ممکن است در برخی موارد با افزایش خطر برخی مشکلات همراه باشد.

1. مشکلات مفصلی و اسکلتی

در نژادهای بزرگ و غول‌پیکر، هورمون‌های جنسی نقش مهمی در رشد طبیعی استخوان‌ها و مفاصل دارند. حذف زودهنگام این هورمون‌ها ممکن است باعث افزایش احتمال:

شود.

این اثر در برخی نژادها مانند گلدن رتریور، لابرادور، ژرمن شپرد و رتوایلر بیشتر گزارش شده است.

 

2. بی‌اختیاری ادراری

در برخی سگ‌های ماده، به‌ویژه نژادهای بزرگ، عقیم‌سازی در سنین پایین ممکن است با افزایش احتمال بی‌اختیاری ادراری در سنین بالاتر همراه باشد. این مشکل اگرچه تهدیدکننده زندگی نیست، اما می‌تواند کیفیت زندگی حیوان و حتی صاحب آن را تحت تأثیر قرار دهد.

 

3. احتمال تغییر در ریسک برخی سرطان‌ها

 

مطالعات نشان داده‌اند که اثر عقیم‌سازی بر سرطان‌ها پیچیده است. در حالی که برخی سرطان‌ها کاهش می‌یابند، در برخی نژادها ممکن است خطر برخی دیگر از سرطان‌های غیرتناسلی افزایش یابد. برای مثال، در بعضی نژادها مانند ویژلا یا گلدن رتریور تغییراتی در ریسک برخی تومورها گزارش شده است. البته این نتایج همیشه یکسان نیستند و هنوز درباره آن‌ها اختلاف نظر علمی وجود دارد.

 

4. چاقی و تغییرات متابولیک

 

سگ‌های عقیم‌شده معمولاً مستعد افزایش وزن هستند. این موضوع به تغییرات هورمونی و کاهش سطح فعالیت مرتبط است و اگر مدیریت نشود، می‌تواند منجر به چاقی و مشکلات ثانویه مانند دیابت یا بیماری‌های مفصلی شود.

 

چه زمانی بهترین زمان برای عقیم‌سازی است؟

 

در حال حاضر، هیچ سن واحد و قطعی برای همه سگ‌ها وجود ندارد. تصمیم‌گیری باید بر اساس چند عامل مهم انجام شود:

در بسیاری از سگ‌های کوچک، عقیم‌سازی زودهنگام هنوز گزینه‌ای قابل قبول و کم‌ریسک محسوب می‌شود. اما در نژادهای بزرگ، بسیاری از دامپزشکان توصیه می‌کنند تا زمان رسیدن به بلوغ جسمی صبر شود.

 

عقیم‌سازی یک روش مهم و مؤثر برای پیشگیری از بیماری‌ها و کنترل تولیدمثل در سگ‌هاست، اما زمان انجام آن اهمیت زیادی دارد. برخلاف تصور گذشته، عقیم‌سازی زودهنگام همیشه بهترین انتخاب نیست و ممکن است در برخی نژادها با افزایش خطر بیماری‌های مفصلی، مشکلات ادراری یا برخی سرطان‌ها همراه باشد.

 

رویکرد علمی امروز این است که برای هر سگ به‌صورت جداگانه تصمیم‌گیری شود. بنابراین، مشورت با دامپزشک و در نظر گرفتن ویژگی‌های نژادی و فردی حیوان، بهترین راه برای انتخاب زمان مناسب عقیم‌سازی است.

تهیه و تنظیم دکتر امیررضا عامری نایینی . دامپزشک متخصص بیماری های داخلی دام های کوچک